Πώς ζητάω από εταιρεία ή υπηρεσία τα προσωπικά μου δεδομένα και τι κάνω αν δεν απαντήσει σε έναν μήνα

Έχετε δικαίωμα να μάθετε αν μια εταιρεία ή υπηρεσία επεξεργάζεται δεδομένα σας και να πάρετε δωρεάν αντίγραφο. Πρέπει να απαντήσει χωρίς καθυστέρηση και το αργότερο σε έναν μήνα (με παράταση έως δύο μήνες αν αιτιολογηθεί). Αν δεν απαντήσει, καταγγέλλετε στην Αρχή Προστασίας Δεδομένων.

Ναι, μπορείτε να ζητήσετε από οποιαδήποτε εταιρεία, τράπεζα, εργοδότη, κατάστημα ή δημόσια υπηρεσία να σας πει αν επεξεργάζεται προσωπικά σας δεδομένα και, αν ναι, να σας δώσει αντίγραφό τους. Το δικαίωμα αυτό προβλέπεται στο άρθρο 15 του Γενικού Κανονισμού για την Προστασία Δεδομένων (ΓΚΠΔ, Κανονισμός (ΕΕ) 2016/679), που ισχύει απευθείας στην Ελλάδα. Ο υπεύθυνος επεξεργασίας πρέπει να απαντήσει χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση και σε κάθε περίπτωση εντός ενός μηνός. Αν δεν απαντήσει ή η απάντηση δεν σας ικανοποιεί, μπορείτε να υποβάλετε καταγγελία στην Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα (ΑΠΔΠΧ).

Τι ακριβώς δικαιούστε να μάθετε

Το άρθρο 15 παρ. 1 ΓΚΠΔ σας δίνει δικαίωμα να λάβετε επιβεβαίωση για το αν τα δεδομένα σας υποβάλλονται σε επεξεργασία και, εφόσον συμβαίνει αυτό, πρόσβαση στα ίδια τα δεδομένα και σε πληροφορίες όπως:

  • οι σκοποί της επεξεργασίας,
  • οι κατηγορίες δεδομένων που τηρούνται για εσάς,
  • οι αποδέκτες ή οι κατηγορίες αποδεκτών στους οποίους κοινοποιήθηκαν ή θα κοινοποιηθούν, ιδίως αποδέκτες σε τρίτες χώρες,
  • το διάστημα για το οποίο θα αποθηκευτούν ή, αν δεν είναι δυνατό, τα κριτήρια που καθορίζουν το διάστημα αυτό,
  • το δικαίωμά σας να ζητήσετε διόρθωση ή διαγραφή, περιορισμό της επεξεργασίας ή να αντιταχθείτε σε αυτήν,
  • το δικαίωμα να υποβάλετε καταγγελία σε εποπτική αρχή,
  • την πηγή των δεδομένων, αν δεν συλλέχθηκαν από εσάς,
  • την ύπαρξη αυτοματοποιημένης λήψης αποφάσεων, συμπεριλαμβανομένης της κατάρτισης προφίλ, και ουσιαστικές πληροφορίες για τη λογική που ακολουθείται.

Σύμφωνα με το άρθρο 15 παρ. 3, ο υπεύθυνος επεξεργασίας σας παρέχει αντίγραφο των δεδομένων. Αν υποβάλετε το αίτημα ηλεκτρονικά, οι πληροφορίες σας δίνονται κατά κανόνα σε κοινώς χρησιμοποιούμενη ηλεκτρονική μορφή, εκτός αν ζητήσετε κάτι άλλο. Για επιπλέον αντίγραφα μπορεί να ζητηθεί εύλογο τέλος βάσει διοικητικού κόστους. Το δικαίωμα αντιγράφου δεν πρέπει να θίγει δικαιώματα και ελευθερίες άλλων (άρθρο 15 παρ. 4), οπότε στοιχεία τρίτων προσώπων μπορεί να καλυφθούν.

Ποιος πρέπει να απαντήσει και σε πόσο χρόνο

Το αίτημα απευθύνεται στον «υπεύθυνο επεξεργασίας», δηλαδή στον φορέα που αποφασίζει γιατί και πώς επεξεργάζεται τα δεδομένα σας: την εταιρεία κινητής τηλεφωνίας, την τράπεζα, τον εργοδότη, το ηλεκτρονικό κατάστημα, το νοσοκομείο ή τη δημόσια υπηρεσία. Αν ο φορέας έχει ορίσει Υπεύθυνο Προστασίας Δεδομένων (DPO), μπορείτε να απευθυνθείτε σε αυτόν· τα στοιχεία του δημοσιεύονται συνήθως στην ιστοσελίδα του φορέα.

Κατά το άρθρο 12 παρ. 3 ΓΚΠΔ, ο υπεύθυνος επεξεργασίας ενημερώνει για την ενέργεια που έγινε χωρίς καθυστέρηση και σε κάθε περίπτωση εντός ενός μηνός από την παραλαβή του αιτήματος. Η προθεσμία μπορεί να παραταθεί κατά δύο ακόμη μήνες, εφόσον χρειάζεται λόγω της πολυπλοκότητας του αιτήματος και του αριθμού των αιτημάτων. Στην περίπτωση αυτή πρέπει να σας ενημερώσει για την παράταση και τους λόγους της μέσα στον πρώτο μήνα. Αν αποφασίσει να μην ικανοποιήσει το αίτημα, οφείλει να σας πει, επίσης μέσα σε έναν μήνα, τους λόγους και ότι έχετε δικαίωμα να υποβάλετε καταγγελία και να προσφύγετε στη δικαιοσύνη (άρθρο 12 παρ. 4).

Κόστος, ταυτοποίηση και εξαιρέσεις

Η απάντηση και το πρώτο αντίγραφο παρέχονται δωρεάν (άρθρο 12 παρ. 5). Μόνο αν το αίτημα είναι προδήλως αβάσιμο ή υπερβολικό, ιδίως λόγω του επαναλαμβανόμενου χαρακτήρα του, ο υπεύθυνος επεξεργασίας μπορεί να επιβάλει εύλογο τέλος ή να αρνηθεί να ενεργήσει· το βάρος να αποδείξει ότι το αίτημα είναι τέτοιο φέρει ο ίδιος.

Αν έχει εύλογες αμφιβολίες για την ταυτότητά σας, μπορεί να ζητήσει πρόσθετες πληροφορίες για να την επιβεβαιώσει (άρθρο 12 παρ. 6). Δώστε μόνο όσα στοιχεία χρειάζονται για να σας εντοπίσει στα αρχεία του, π.χ. αριθμό πελάτη ή συμβολαίου, και όχι περισσότερα.

Πρακτικό παράδειγμα

Η Μαρία έλαβε διαφημιστικά μηνύματα από εταιρεία με την οποία δεν θυμάται να έχει συναλλαγεί. Στέλνει στις 3 Μαρτίου email στον DPO της εταιρείας και ζητά επιβεβαίωση αν επεξεργάζεται δεδομένα της, αντίγραφο αυτών και την πηγή από την οποία τα απέκτησε. Κρατά το email με την ημερομηνία αποστολής. Αν ως τις αρχές Απριλίου δεν έχει λάβει ούτε απάντηση ούτε ενημέρωση για παράταση, μπορεί να υποβάλει καταγγελία στην ΑΠΔΠΧ, επισυνάπτοντας το αίτημα και την απόδειξη αποστολής.

Καταγγελία στην Αρχή Προστασίας Δεδομένων

Κατά το άρθρο 77 ΓΚΠΔ έχετε δικαίωμα να υποβάλετε καταγγελία σε εποπτική αρχή. Στην Ελλάδα αρμόδια είναι η ΑΠΔΠΧ. Η Αρχή αναφέρει στην ιστοσελίδα της ότι, για καταγγελία παραβίασης δικαιώματος, είναι υποχρεωτικό να έχετε απευθυνθεί πρώτα στον υπεύθυνο επεξεργασίας· διαφορετικά ενδέχεται να μην εξετάσει την καταγγελία.

Η καταγγελία υποβάλλεται κατά κανόνα ηλεκτρονικά μέσω της διαδικτυακής πύλης της Αρχής, με σύνδεση ως «πολίτης» με τους κωδικούς taxisnet και επιλογή της φόρμας «Παραβίασης δικαιώματος». Μόνο κατ' εξαίρεση, αν για τεκμηριωμένο λόγο δεν μπορείτε να συνδεθείτε, μπορείτε να στείλετε το αντίστοιχο έντυπο στο complaints@dpa.gr, ταχυδρομικά στη διεύθυνση Λ. Κηφισίας 1-3, 115 23 Αθήνα ή να το καταθέσετε αυτοπροσώπως. Αόριστες, ανώνυμες ή ελλιπείς καταγγελίες μπορεί να τεθούν στο αρχείο.

Η Αρχή σας ενημερώνει εντός τριών μηνών για την πρόοδο ή την έκβαση της καταγγελίας. Αυτό δεν σημαίνει ότι η υπόθεση θα έχει κλείσει μέσα στο διάστημα αυτό· η εξέταση μπορεί να διαρκέσει περισσότερο.

Αποζημίωση και πότε χρειάζεστε δικηγόρο

Η ΑΠΔΠΧ μπορεί να επιβάλει διορθωτικά μέτρα και πρόστιμα, αλλά δεν επιδικάζει αποζημίωση. Αν έχετε υποστεί ζημία, μπορείτε να προσφύγετε στα δικαστήρια βάσει των άρθρων 79 και 82 ΓΚΠΔ. Ζητήστε συμβουλή δικηγόρου αν σκοπεύετε να διεκδικήσετε αποζημίωση, αν τα δεδομένα αφορούν διαφορά με τον εργοδότη σας ή δίκη που εκκρεμεί, ή αν ο φορέας επικαλείται κάποια νόμιμη εξαίρεση για να αρνηθεί την πρόσβαση.

Ελλάδα