Verjaring van een schuld: na hoeveel jaar verjaart een onbetaalde rekening of lening, en hoe voorkom ik dat?

Een vordering tot betaling uit een overeenkomst, zoals een rekening of een lening, verjaart in Nederland in de regel na vijf jaar, te rekenen vanaf de dag nadat de betaling opeisbaar werd. Een schriftelijke aanmaning stuit de verjaring en laat een nieuwe termijn van vijf jaar lopen.

Kort antwoord: een rechtsvordering tot betaling uit een overeenkomst, bijvoorbeeld een onbetaalde factuur, een koopprijs of de terugbetaling van een lening, verjaart in Nederland door verloop van vijf jaar. De termijn begint op de dag na de dag waarop de betaling opeisbaar werd (art. 3:307 lid 1 BW). Anders dan in sommige andere landen kunt u als schuldeiser de verjaring eenvoudig tegenhouden: een schriftelijke aanmaning of een schriftelijke mededeling waarin u ondubbelzinnig uw recht op betaling voorbehoudt, stuit de verjaring (art. 3:317 lid 1 BW). Daarna begint een nieuwe termijn van vijf jaar te lopen (art. 3:319 BW).

Welke termijnen gelden er?

De wet kent een algemene termijn en een aantal kortere termijnen:

  • Twintig jaar is de hoofdregel als de wet niets anders bepaalt (art. 3:306 BW).
  • Vijf jaar geldt voor een vordering tot nakoming van een verbintenis uit overeenkomst tot een geven of een doen (art. 3:307 lid 1 BW). Daaronder vallen de meeste geldvorderingen uit contracten: facturen van een aannemer of webwinkel, achterstallige termijnen, en de terugbetaling van een geleend bedrag.
  • Vijf jaar geldt ook voor rente, huur en alles wat per jaar of een kortere termijn moet worden betaald (art. 3:308 BW). Elke termijn verjaart dus afzonderlijk, vijf jaar nadat die termijn opeisbaar werd.
  • Rente en vergoedingen wegens te late betaling verjaren in elk geval niet later dan de hoofdvordering zelf, behoudens stuiting of verlenging (art. 3:312 BW).
  • Twintig jaar geldt voor het ten uitvoer leggen van een vonnis (art. 3:324 lid 1 BW). Voor wat volgens het vonnis per jaar of kortere termijn moet worden betaald, geldt vijf jaar (art. 3:324 lid 3 BW).

Wanneer begint de termijn?

De termijn van vijf jaar begint op de dag na de dag waarop de vordering opeisbaar werd, dus de dag na de uiterste betaaldatum. Is een factuur betaalbaar uiterlijk op 15 maart 2022, dan begint de termijn op 16 maart 2022 en is de vordering zonder stuiting verjaard na afloop van vijf jaar. Anders dan in Duitsland wordt in Nederland niet tot het einde van het kalenderjaar gewacht.

Bij een lening zonder vaste terugbetalingsdatum ligt dat anders. Is niets afgesproken over het tijdstip van terugbetaling, dan moet de lener terugbetalen binnen zes weken nadat de uitlener heeft meegedeeld tot opeising over te gaan (art. 7:129e BW). Voor zo'n verbintenis tot nakoming na onbepaalde tijd begint de verjaringstermijn pas te lopen vanaf de dag na de dag waartegen de schuldeiser heeft meegedeeld tot opeising over te gaan (art. 3:307 lid 2 BW). Wie dus geld uitleent zonder einddatum en het jarenlang niet terugvraagt, verliest daardoor niet automatisch zijn recht. Wel verjaart de vordering in elk geval twintig jaar na de dag waarop opeising op zijn vroegst mogelijk was (art. 3:307 lid 2 BW).

Hoe stuit u de verjaring?

Stuiten betekent dat de lopende termijn wordt afgebroken. De wet noemt drie manieren:

  • Schriftelijke aanmaning of voorbehoud: een brief waarin u de schuldenaar tot betaling aanmaant, of waarin u ondubbelzinnig laat weten dat u uw recht op betaling voorbehoudt (art. 3:317 lid 1 BW). Een aangetekende brief geeft de meeste zekerheid; de wettekst noemt e-mail niet met zoveel woorden. Een telefoontje of een mondeling verzoek is niet genoeg.
  • Erkenning door de schuldenaar: erkent de schuldenaar de schuld, bijvoorbeeld door een schriftelijke bevestiging of een betalingsregeling, dan stuit dat de verjaring tegenover hem (art. 3:318 BW).
  • Een eis of andere daad van rechtsvervolging: bijvoorbeeld een dagvaarding (art. 3:316 lid 1 BW). Leidt de eis niet tot toewijzing, dan is de verjaring alleen gestuit als u binnen zes maanden na het einde van de procedure een nieuwe eis instelt die wel wordt toegewezen (art. 3:316 lid 2 BW).

Na een stuiting, anders dan door een toegewezen eis, begint de volgende dag een nieuwe termijn. Die is even lang als de oorspronkelijke, maar niet langer dan vijf jaar (art. 3:319 BW). U moet dus elke vijf jaar opnieuw stuiten zolang de schuld openstaat en u nog geen vonnis hebt.

Zorg dat u kunt bewijzen dat de stuitingsbrief de schuldenaar heeft bereikt. Een aangetekende brief, een e-mail met ontvangstbevestiging of een reactie van de schuldenaar helpt daarbij. Zonder bewijs van ontvangst kan een beroep op stuiting stranden.

Verlenging: bijzondere situaties

In sommige relaties loopt de verjaring niet af zolang de relatie bestaat. Zou de termijn aflopen terwijl een verlengingsgrond bestaat of binnen zes maanden daarna, dan loopt de termijn door tot zes maanden na het verdwijnen van die grond (art. 3:320 BW). Verlengingsgronden zijn onder meer: tussen niet van tafel en bed gescheiden echtgenoten, tussen geregistreerde partners, en tussen een schuldeiser en een schuldenaar die het bestaan van de schuld of de opeisbaarheid opzettelijk verborgen houdt (art. 3:321 lid 1 BW). Hebt u als echtgenoot geld aan uw partner geleend, dan verjaart die vordering dus niet tijdens het huwelijk.

Wat gebeurt er als de schuld verjaard is?

De rechter past verjaring niet uit zichzelf toe; de schuldenaar moet zich er zelf op beroepen (art. 3:322 lid 1 BW). Doet hij dat niet, dan kan de rechter de vordering gewoon toewijzen. Afstand van verjaring kan pas worden gedaan nadat de verjaring voltooid is (art. 3:322 lid 3 BW). Een beding in een contract waarin een schuldenaar vooraf afziet van een beroep op verjaring, werkt daarom niet.

Voor schuldenaren betekent dit: krijgt u een aanmaning voor een oude rekening, controleer dan eerst of de vordering al verjaard is en of er tussentijds gestuit is. Is de vordering verjaard, dan kunt u dat de schuldeiser schriftelijk laten weten. Wees voorzichtig met het erkennen van een schuld die nog niet verjaard is, want erkenning laat een nieuwe termijn lopen.

Praktijkvoorbeeld: geld geleend aan een vriend

Sanne leent op 1 april 2022 € 4.000 aan een vriend, met de schriftelijke afspraak dat hij uiterlijk op 1 december 2022 terugbetaalt. Hij betaalt niet. De vordering werd opeisbaar op 1 december 2022, dus de verjaringstermijn begon op 2 december 2022 en loopt na vijf jaar af in december 2027. Stuurt Sanne vóór die tijd een aangetekende brief waarin zij hem tot betaling aanmaant, dan begint een nieuwe termijn van vijf jaar. Reageert hij niet, dan kan zij voor een bedrag tot en met € 25.000 een procedure bij de kantonrechter beginnen. Daarvoor is een advocaat niet verplicht; een gerechtsdeurwaarder betekent de dagvaarding aan de wederpartij (Rechtspraak.nl). Krijgt zij een vonnis, dan kan zij dat twintig jaar lang laten uitvoeren (art. 3:324 lid 1 BW).

Wat u nu kunt doen

  • Zet al uw openstaande vorderingen op een rij, met per vordering de uiterste betaaldatum en de datum van de laatste aanmaning.
  • Stuur bij elke vordering die binnen het komende jaar dreigt te verjaren een schriftelijke aanmaning en bewaar het bewijs van verzending en ontvangst.
  • Vraag de schuldenaar om de schuld schriftelijk te erkennen of een betalingsregeling te tekenen.
  • Blijft betaling uit, overweeg dan een procedure bij de kantonrechter of het inschakelen van een gerechtsdeurwaarder.

Wanneer schakelt u een advocaat in?

Vraag juridisch advies bij hoge bedragen, als niet duidelijk is wanneer de vordering opeisbaar werd, als er een vonnis, hypotheek of borgtocht in het spel is, of als de schuldenaar het bestaan van de schuld betwist. Voor bepaalde vorderingen gelden afwijkende termijnen, bijvoorbeeld bij schadevergoeding (art. 3:310 BW) of bij consumentenkoop; laat in die gevallen de termijn controleren voordat u stappen zet.

Nederland