Zwrot kaucji za mieszkanie: w jakim terminie wynajmujący musi oddać kaucję?

Wynajmujący musi zwrócić kaucję w ciągu miesiąca od dnia opróżnienia lokalu. Może z niej potrącić tylko należności z tytułu najmu, np. zaległy czynsz lub koszt naprawy szkód, ale nie normalnego zużycia. Przy zwykłym najmie kaucja podlega waloryzacji.

Po zakończeniu najmu mieszkania wynajmujący ma miesiąc od dnia opróżnienia lokalu na zwrot kaucji. Wynika to z art. 6 ust. 4 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Taki sam miesięczny termin obowiązuje przy najmie okazjonalnym (art. 19a ust. 5) i przy najmie instytucjonalnym (art. 19f ust. 6). Wynajmujący może zatrzymać część kaucji tylko na pokrycie swoich należności z tytułu najmu, a nie na wszystko, co uzna za stosowne.

Czym jest kaucja i ile może wynosić

Kaucja zabezpiecza należności wynajmującego, które istnieją w dniu opróżnienia lokalu, na przykład zaległy czynsz albo koszt naprawy szkód wyrządzonych przez najemcę. Wysokość kaucji jest ograniczona przez ustawę:

  • przy zwykłym najmie lokalu mieszkalnego kaucja nie może przekraczać dwunastokrotności miesięcznego czynszu obliczonego według stawki z dnia zawarcia umowy (art. 6 ust. 1),
  • przy najmie okazjonalnym nie może przekraczać sześciokrotności miesięcznego czynszu (art. 19a ust. 4),
  • przy najmie instytucjonalnym również nie może przekraczać sześciokrotności miesięcznego czynszu (art. 19f ust. 5).

W najmie okazjonalnym i instytucjonalnym kaucja zabezpiecza dodatkowo ewentualne koszty egzekucji obowiązku opróżnienia lokalu. Kaucji w ogóle nie pobiera się przy najmie lokalu zamiennego i najmie socjalnym (art. 6 ust. 2).

Termin zwrotu i co wolno potrącić

Termin miesiąca liczy się od dnia, w którym najemca faktycznie opróżnił lokal, a nie od dnia, w którym wynajmujący znalazł nowego najemcę. Przy zwykłym najmie termin może też biec od dnia nabycia własności lokalu przez najemcę.

Wynajmujący zwraca kaucję po potrąceniu swoich należności z tytułu najmu. Chodzi przede wszystkim o:

  • niezapłacony czynsz i inne opłaty wynikające z umowy,
  • koszt naprawienia szkód w lokalu, za które odpowiada najemca.

Najemca nie odpowiada za zużycie rzeczy będące następstwem prawidłowego używania (art. 675 § 1 Kodeksu cywilnego). Lekko wytarte panele, ślady po meblach na ścianach czy naturalnie zużyty sprzęt to zwykle normalne zużycie, którego nie wolno pokrywać z kaucji. Pęknięty blat, zalane podłogi albo dziury w drzwiach to już szkoda. Kodeks cywilny przyjmuje domniemanie, że rzecz została wydana najemcy w stanie dobrym i przydatnym do umówionego użytku (art. 675 § 3). Dlatego tak ważny jest protokół zdawczo-odbiorczy z dnia wydania mieszkania.

Waloryzacja kaucji przy zwykłym najmie

Przy najmie lokalu na zasadach ogólnych ustawy kaucja jest zwracana w kwocie zwaloryzowanej: jest to iloczyn miesięcznego czynszu obowiązującego w dniu zwrotu i krotności czynszu przyjętej przy pobraniu kaucji, ale nie mniej niż kaucja pobrana (art. 6 ust. 3).

Przykład: przy zawarciu umowy czynsz wynosił 2000 zł, a kaucja – jednokrotność czynszu, czyli 2000 zł. W dniu zwrotu czynsz wynosi 2400 zł. Najemca może żądać zwrotu 2400 zł, pomniejszonych o udokumentowane należności wynajmującego. Gdyby czynsz w tym czasie spadł, najemca i tak dostanie co najmniej 2000 zł przed potrąceniami.

Przepisy o najmie okazjonalnym i instytucjonalnym nie przewidują takiej waloryzacji – tam zwraca się kaucję pobraną, po potrąceniu należności właściciela.

Co jeśli wynajmujący nie oddaje kaucji

Po upływie miesiąca wynajmujący jest w opóźnieniu. Od tego momentu najemca może żądać odsetek ustawowych za opóźnienie (art. 481 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego), nawet jeśli nie poniósł szkody.

Praktyczna kolejność działań:

  1. Wyślij wynajmującemu pisemne wezwanie do zapłaty z kwotą kaucji, numerem rachunku i terminem zapłaty, np. 7 dni. Zachowaj dowód nadania.
  2. Jeśli wynajmujący twierdzi, że potrąca szkody, poproś o wyliczenie i dowody, np. faktury lub kosztorys.
  3. Gdy nie ma reakcji, możesz złożyć pozew do sądu rejonowego. Sprawy o zapłatę do 20 000 zł rozpoznaje się w postępowaniu uproszczonym (art. 505¹ Kodeksu postępowania cywilnego), a o roszczeniach powyżej 100 000 zł orzeka sąd okręgowy (art. 17 pkt 4 k.p.c.).

Pamiętaj też o terminach po stronie wynajmującego: jego roszczenia o naprawienie szkody z powodu uszkodzenia lub pogorszenia rzeczy przedawniają się z upływem roku od dnia zwrotu rzeczy (art. 677 Kodeksu cywilnego). Ten sam roczny termin dotyczy roszczeń najemcy o zwrot nakładów i nadpłaconego czynszu.

Kogo dotyczą te zasady i wyjątki

Art. 6 ustawy o ochronie praw lokatorów dotyczy najmu lokali mieszkalnych. Przepisy o najmie okazjonalnym (art. 19a) dotyczą umów zawieranych przez właściciela będącego osobą fizyczną, który nie prowadzi działalności gospodarczej w zakresie wynajmowania lokali, a najem instytucjonalny (art. 19f) – właścicieli prowadzących taką działalność. Rodzaj umowy sprawdzisz w jej treści: umowa najmu okazjonalnego musi mieć formę pisemną pod rygorem nieważności i zawiera m.in. oświadczenie najemcy o poddaniu się egzekucji w formie aktu notarialnego.

Najem lokalu użytkowego (biura, sklepu) rządzi się Kodeksem cywilnym i postanowieniami umowy – tam ustawowy limit i termin z art. 6 nie mają zastosowania.

Kiedy warto skorzystać z pomocy prawnika

Pomoc prawnika przydaje się, gdy wynajmujący potrąca wysokie kwoty za rzekome szkody, gdy brakuje protokołu zdawczo-odbiorczego, gdy kaucja przekracza ustawowy limit albo gdy umowa łączy najem mieszkania z innymi usługami. Bezpłatną poradę można też uzyskać w punktach nieodpłatnej pomocy prawnej.

Polska